ဟေတီ(Haiti)

ဟေတီ(Haiti)

အာဖရိကရှိ ဟေတီဟုအမည်ရသော ကျွန်းစုတွင် ဗူးဒူး(voodoo)ဆိုသော အမည်နာမဖြင့် မှော်၊ကဝေ၊စုန်း၊ အထက်လမ်း၊အောက်လမ်း၊ပညာမျိုးစုံနှင့် ပညာရှင်မျိုးစုံ ထွန်းကားလျှက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း အမည်နာမအားဖြင့် voodooနှင့် စကားလုံးဆင်တူသော vodouဟုခေါ်သော စကားလုံးတစ်ခုလည်း ရှိပြန်ပြီး ထိုစကားလုံးနှစ်ခု၏ အဓိပ္ပါယ်ကမူ လွန်စွာမှ ကွဲပြားခြားနာသည်ဟု ဆိုသည်။ Vodouဟူသည်က နတ်ဘုရားများကို ကြည်ညိုလေးမြတ်ခြင်းအားဖြင့် အာရုံပြု ပူဇော်ကြသော ဘာသာရေးဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် လူသိများလှသည်။ သို့ပါသော်လည်း Vodou၏ သမိုင်းတစ်လျှောတ်လုံးမှာ အတိုက်အခံနှင့် ဝေဖန်မူပေါ်င်းများစွာကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အယူအမှားဆုံးသော ဘာသာရေးထုံးထမ်းစဉ်လာတစ်ခုအဖြစ် အကြိမ်ကြိမ်ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ ထို vodouဟူသော စကားလုံးသည် Ayizoဆိုသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာပြီး အဓိပ္ပါယ်မှာ ကမ္ဘာကြီးကို အုပ်ချုပ်သော လျိုဝှတ်ဆန်းကြယ်သည့် အင်အားစုများ (သို့မဟုတ်) အင်အားကြီးသူများဖြစ်သည် ဟူ၏။ Voodooဆိုသော စကားလုံးကမူ အပျက်သဘောဆောင်သော စကားလုံးဟု ဟေတီမှ ဘာသာရေးဆရာတို့က ယုံကြည်ထားကြသည်။ ထိုကြောင့် ယင်းတို့သည် ဘာသာတရားနှင့်ပတ်သက်၍ အည်နာမကို ညွှန်းဆိုပြကြသောအခါ voodooဆိုသောစကားလုံးကို မသုံးစွဲမိအောင် ဂရုစိုက်တတ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် vodouဟူသည်မှာ အာဖရိကန်-ဟေတီ ဘာသာစ်ြပြီး ဟေတီနိူင်ငံအတွက်လည်း အမျိုးဘာသာတရားဟုဆိုသည်။ ထို vodouists တို့သည် Lwaဟု အမည်ရသော နတ်ဘုရားကို အထူးယုံကြည်သက်ဝင်ကြပြီး ထိုနတ်အတွက် သစ်သီးများ၊ အသွေးအသားများဖြင့် ယဇ်ပူဇော်ပသခြင်းများကို ပြုလုပ်ဆုတောင်းတတ်ကြသည်။ 

ဗူဒူး( Voodoo)ဟူသော စကားလုံးကမူ ယနေ့ လူသိများသော ဘာသာရေးဓလေ့နှင့်စိတ်ကူးယဉ်စာအုပ်များတွင်

ခေတ်သစ် အောက်လမ်းမှော်ပညာတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခံရသော ပညာတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ထိုပညာရပ်သည်

စုန်းတို့၏ပြုစားခြင်း သို့မဟုတ် ကျိန်စာတိုက်ခြင်းများဖြင့် လက်တွေ့အောက်လမ်းပညာကို လက်ခံကျင့်သုံးခြင်းများနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ထိုVoodooတွင်လည်း ကွဲပြားသော ကိုယ်ပိုင်သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမူများရှိပြန်ပါသည်။ ယင်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမူဓလေ့များသည် နောင်အခါ ခေတ်သစ်စုန်းများ၏ ယဉ်ကျေးမူများထဲသို့ပါ ပါဝင်ပတ်သတ်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ယင်းနှင့်အနည်းငယ် ဆက်စပ်ပြီး Gerald Gardner and Aleister Crowley တို့ကဲ့သို့ လက်တွေ့လိုက်ပြုလုပ်သော ပညာရှင်များ ပေါ်ပေါ်က်လာခဲ့သည်။ ထိုအတွက် အကျိုးသက်ရောက်မူမှာ ယင်းတို့သည် ကိုယ်ပိုင်အမြင်များဖြင့် အောက်လမ်းမှော်ပညာအကြားတွင် မှော်အတတ်နှင့်အတူ

ဗူးဒူးယဉ်ကျေးမူများကို ထည့်သွင်းပြုလုပ်လာကြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် မှော်နှင့်နွယ်သော ကျိန်စာတိုက်ခြင်း၊ဖုတ်သွင်းခြင်း၊အဆိပ်ခတ်ခြင်းများကဲ့သို့ မျိုးစုံသော ဗူဒူးပညာများကို ခုံမင်နှစ်သက်ကြသည်။ ထိုအတတ်ပညာ အဓိကစတင်ရာ ဟေတီနိူင်ငံမှ

ဟေတီသားတို့ကမူ ရောဂါသင့်ဖျားနာခြင်းများသည် သာမန်ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းမဟုတ်ဘဲ မကောင်းမူတစ်ခုခုကြောင့် နတ်ဆိုးတို့၏ ဒဏ်ခတ်ခြင်း (သို့)တစ်ဦးဦးက လောကီပညာဖြင့် လုပ်ဆောင်နေခြင်း

ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားတတ်ကြသည်။

ထိုဟေတီသားတို့သည် လူတစ်ဦး

တစ်ယောက်ကို ပြုစားလိုလျှင် ဘာရွှန်ဆာမီဒီ(Baron Sarmedi)ဟူသော နတ်ကဝေသခင်နှင့်အပေးအယူပြုလုပ်

ရသည်။ ထိုကဝေရှင်က ပြုစားမည့်သူကို အမှတ်သညာ ပြုလုပ်ထားလိုက်သည့်ဆိုလျှင် မည်မျှစွမ်းသော ပညာရှင်ပဲဖြစ်ဖြစ် ထိုသူအားကာကွယ်တားစီးခြင်းမှ မတတ်နိူင်ကြချေ။ အထူးသဖြင့် ဟေတီရှိ ပြုစားခြင်းလုပ်ဆောင်ချက်များတွင် ပြုစားမည့်သူနှင့်

ပုံစံတူပြုလုပ်ထားသော အရုပ်ကလေးအား ထိခိုက်အောင်လုပ်ခြင်းဖြင့် အပြင်လောကတွင် ပြုစားခံထားရသူသည် အမှန်တကယ် နာကျင်စေသော ပြုစားခြင်းမျိုးကို အများဆုံးပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ အခြားသော မှော်ဆရာကြီးတစ်ချို့ကမူ ပြုစားမည့်သူ၏ရုပ်ပုံကို ရေပုံးထဲရှိ ရေတွင် ပေါ်လာအောင် မန်းမှုတ်ပြီး ပေါ်လာသောရုပ်ပုံကို ဓားနှင့်ထိုးသည်။ ထိုနောက် လက်တွေ့ဘဝတွင် ပြုစားခံရသူမှာ အမှန်တကယ် ဓားထိုးခံရသကဲ့သို့ ဝေဒနာခံစားရပြီး သေဆုံးသွားရသည်။

ထိုသို့ သော် အတတ်ပညာတို့သည် ယနေ့ခေတ်သိပ္ပံအမြင်ဖြင့် ကြည့်သောအခါ ယုတ္တိကင်းမဲ့သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိချေသည်။ ထိုအတူ အချို့ကလည်း ပဉ္စလတ်မှော်ပညာဟူသည် အတိတ်မှာ ကျန်ခဲ့ပြီဟု ထင်ထားကြသည်။ ထိုကြောင့် ယခုကာလအတွင်း မှော်အတတ်ပညာ

ရှင်တို့ ရှိနေသည်ဆိုပါလျှင် သမာရိုးကျ ယဉ်ကျေးမူအသိုက်အမြုံ၏ အပြင်ဘက်သို့ ရောက်နေသူဟုသာ

စွပ်စွဲကြမည်မှာ ကျိန်းသေသည်။ သို့သော် ဟေတီကျွန်းတွင်မူ မှော်ပညာအစွမ်းဖြင့် လက်တွေ့အကျိုးရလဒ်တို့အား ရရှိနေကြပုံကို မျတ်ဝါးထင်ထင်

တွေ့မြင်နေရပြီဖြစ်သည်။ ယင်းဟေတီကျွန်းတွင် ဗူဒူးနတ်ဆရာကြီးများအား တွေ့ဆုံရန်မှာ ဆရာဝန်နှင့်တွေ့ပြီး ရက်ချိန်းယူရသကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုနတ်ဆရာတို့၏ ဗူဒူးပွဲဆိုသည်မှာ ဘာသာရေးပွဲသဘင်များကဲ့သို့ပင် ရပ်ကွတ်သူ၊ရပ်ကွတ်သားအားလုံးပါဝင်သော အခမ်းအနားတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဟေတီတို့၏ ဗူဒူးပညာတွင် မှော်ဆရာများနှင့်နတ်ဆရာများကို ခွဲခြားထားခြင်းမရှိချေ။ ထိုသူတို့သည်ရောနှောပြီးအတူနေထိုင်ကြသည်။ နောက်ထပ်ထူးခြားချက်ကမူ 

ထိုဟေတီကျွန်းသားများသည် အမွှာကလေးများကို အလွန်အလေးအနတ်ထားကြသည်။ ထိုအမွှာကလေးများသည် လူတစ်ဝက်နတ်တစ်ဝက်ရောနေသောကလေးများဟု ယင်းတို့က ယူဆထားသည်။ ဆိုလျှင် ဟေတီသည် မှော်ပညာ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အမှန်တကယ်တွေ့မြင်ခွင့် ရရှိနိူင်သော နိူင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်ဟုပင် ဆိုနိူင်သည်။ ထိုအပြင်ဟေတီမှ ဗူဒူးပညာဖြင့် စီမံဖော်စပ်ထားသော ဆေးဝါးများ၊ အဆောင်များ၊ ရုပ်တုများ၊ ဖယောင်းတိုင်များမှာ ရောင်းကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ်နှင့် ထွင်ကျယ်လာခဲ့ပြန်သည်။ ထိုပစ္စည်းများကို အင်္ဂလန်နိူင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့၊ဟာလေလမ်းရှိဆိုင်တစ်ဆိုင်တွင် ရောင်းချလျှက်ရှိသည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားကြပါသည်။ 

Ref::wikipedia

Minsetwai